Gniazda i grzędy dla kur: wymiary, liczba, ustawienie

Gniazda i grzędy wydają się prostym, oczywistym elementem kurnika, ale to właśnie tutaj najczęściej powstają problemy, które hodowca zauważa dopiero po kilku tygodniach: brudne jaja, poobijane grzebienie od tłoku na jednej grzędzie, kury nocujące tam, gdzie nie powinny.

W tym artykule pokazuję konkretne wymiary gniazd, potrzebną liczbę na stado i zasadę, która rozwiązuje większość problemów z nocowaniem w gnieździe: grzęda musi być wyżej niż gniazdo, zawsze.

Gniazda dla kur: wymiary i ile ich potrzeba

Standardowe gniazdo dla lekkich i średnich kur niosek ma szerokość od 25 do 30 centymetrów, głębokość od 30 do 35 centymetrów i wysokość wewnętrzną od 30 do 35 centymetrów, jak podaje poradnik o wymiarach gniazda na portalu agrokurier.pl. Dla ras ciężkich, na przykład Kochin, Orpington czy Brahma, wymiary rosną do szerokości od 30 do 35 centymetrów i głębokości 35 centymetrów.

Zejście poniżej tych wartości ma konkretne konsekwencje. Głębokość mniejsza niż 25 do 28 centymetrów powoduje rozsypywanie ściółki i wypadanie jaj na zewnątrz, a wysokość poniżej 25 centymetrów sprawia, że kura siedzi w gnieździe otwarta, bez poczucia osłony, i łatwiej się płoszy. Górna granica też ma znaczenie: głębokość powyżej 40 centymetrów utrudnia Ci zbieranie jaj i sprzątanie, więc większe gniazdo nie zawsze jest lepsze.

Liczba gniazd zależy od typu stada. W hodowli rekreacyjnej, czyli typowej przydomowej, przyjmuje się jedno gniazdo na 4 do 5 kur, natomiast w stadach fermowych proporcja rozciąga się do jednego gniazda na 5 do 7 kur. Dla stada 12 kur oznacza to od 2 do 3 gniazd, w zależności od tego, czy chcesz ograniczyć kolejkę do minimum, czy wystarcza Ci prosty kompromis.

Gdzie ustawić gniazda w kurniku

Gniazda powinny stać w spokojnym, niżej położonym miejscu kurnika, z dala od głównego ruchu przy karmniku i poidle. To nie jest przypadkowa rada: kura znosząca jajo potrzebuje poczucia bezpieczeństwa, a hałas i ruch w pobliżu skłaniają ją do szukania innego miejsca, czasem zupełnie poza gniazdem.

Nigdy nie umieszczaj gniazd bezpośrednio pod grzędami, chyba że masz pod grzędami pełną, łatwą do mycia płytę odchodową. Bez takiej płyty kury siedzące wyżej będą brudzić gniazda z góry, a to prosty przepis na jaja, które musisz codziennie czyścić, zamiast po prostu zbierać.

Grzędy: wysokość, długość i odstępy

Wysokość grzędy zależy od rasy kury. Ciężkie kury czują się dobrze na wysokości od 40 do 60 centymetrów nad ściółką, natomiast lekkie i sprawne rasy można ustawić wyżej, od 70 do 100 centymetrów, jak wskazuje poradnik o rozmieszczeniu grzęd na portalu Ptaki Hodowlane. Dla młodych kurek w wieku od 8 do 12 tygodni sprawdza się niska listwa treningowa na wysokości od 20 do 30 centymetrów, zanim przejdą na docelową grzędę.

Długość grzędy licz na kurę, nie na całe stado naraz. Lekka kura potrzebuje minimum od 20 do 25 centymetrów miejsca, a ciężka rasa od 28 do 35 centymetrów, do czego warto dodać zapas 15 do 20%, żeby uniknąć tłoku w chłodne noce, kiedy wszystkie kury chcą siedzieć blisko siebie.

Jeśli montujesz kilka poziomów grzęd, zachowaj odstęp poziomy od 40 do 50 centymetrów między równoległymi grzędami i od 35 do 45 centymetrów od ściany. Kolejne poziomy przesuwaj w bok albo do przodu o 40 do 50 centymetrów, żeby kury z wyższej grzędy nie brudziły tych, które siedzą niżej. Przykład dla 15 niosek to trzy grzędy po 140 centymetrów, ustawione na wysokościach 45, 70 i 95 centymetrów, każda przesunięta o 45 centymetrów względem poprzedniej.

Dlaczego grzęda musi być wyżej niż gniazdo

To jedna zasada, która rozwiązuje większość problemów z nocowaniem w gnieździe: grzęda zawsze musi być najwyższym miejscem w całym kurniku, wyżej niż jakiekolwiek gniazdo. Kury wybierają do spania wyżej położone miejsca, więc jeśli gniazdo stoi wyżej niż grzęda albo na tej samej wysokości, część stada prędzej czy później zacznie nocować właśnie w nim.

Ma to bezpośredni związek z jajami. Kura, która nocuje w gnieździe, zostawia w nim odchody przez całą noc, a rano pierwsze jajo znoszone w tym samym miejscu ląduje na zabrudzonej ściółce. To jeden z najczęstszych powodów, dla których hodowcy szukają przyczyn brudnych jaj gdzie indziej, choć rozwiązanie leży w prostej korekcie wysokości.

Powodów nocowania w gnieździe bywa więcej niż tylko źle ustawiona wysokość. Zbyt wąska, okrągła albo zbyt niska grzęda odstrasza kury, tak samo jak pasożyty i roztocza, przed którymi część stada chowa się w gnieździe, wierząc, że tam jest bezpieczniej. Starsza, około trzyletnia kura może mieć też po prostu problem z dostaniem się na wysoko umieszczoną grzędę i wybiera niższe, wygodniejsze gniazdo z konieczności, nie z wyboru.

Jeśli zauważysz, że jedna albo dwie kury uparcie wracają do gniazda po zmroku mimo poprawnej wysokości grzęd, sprawdź same grzędy pod kątem pasożytów i sprawności fizycznej ptaków, zanim uznasz sprawę za rozwiązaną samą poprawą wysokości. Czasem trzeba poprawić dwie rzeczy naraz, nie jedną.

Wyściółka gniazda i czyste jaja

Warstwa ściółki w gnieździe powinna mieć od 3 do 7 centymetrów, na przykład ze słomy, trocin albo sieczki. Zbyt cienka warstwa słabo amortyzuje jaja przy znoszeniu, natomiast zbyt gruba szybko się rozsypuje przy każdym wejściu i wyjściu kury z gniazda.

Listwa progowa przy wejściu do gniazda, o wysokości od 8 do 12 centymetrów, utrzymuje ściółkę na miejscu i zapobiega jej wysypywaniu na podłogę kurnika. Wymianę ściółki warto robić na tyle często, żeby nie zdążyła się zbić w wilgotną, twardą warstwę, zwykle raz na kilka dni, częściej przy większym stadzie.

Najczęstsze błędy przy gniazdach i grzędach

Pierwszy błąd to ustawienie gniazda wyżej niż grzędy, co prosto prowadzi do nocowania w gnieździe i brudnych jaj każdego ranka. Drugi to zbyt mała liczba gniazd względem wielkości stada, przez co kury czekają w kolejce i część znosi jaja poza wyznaczonym miejscem, zamiast czekać na swoją turę.

Trzecim częstym błędem jest montaż grzęd jedna nad drugą w linii pionowej, bez przesunięcia w bok. Taki układ sprawia, że kury z wyższego poziomu brudzą te siedzące niżej, co prędzej czy później zniechęca część stada do korzystania z niższych grzęd wcale. Czwarty błąd to zbyt gwałtowny skok wysokości dla ciężkich ras: twardy zeskok z wysokości bliskiej metra na zbitą ziemię albo beton zwiększa ryzyko stłuczeń mostka i mikrourazów nóg, dlatego wysokość dla ciężkich kur warto zwiększać stopniowo.

Sprawdź u źródła

Częste pytania

Dalej w temacie